Sa kabilang banda, inasikaso ko naman ang 2007 Proposed Budget. Bago ko ito bigyan ng obhetibo at subhetibong pagsusuri, nais ko kayong bahagian ng ilang impormasyon ukol sa pambansang badyet.

Maaaring isa-kategorya ang badyet sa iba't ibang paraan. Una ko munang ikukuwento ang pinaka-importanteng pagbabahagdan.

Maaaring ihiwalay ang panukalang badyet sa pagitan ng new appropriations at automatic appropriations. Ang sum nito ay ang kabuuang obligasyon ng pamahalaan.

Ang new appropriations ay ang bahaging maaaring galawin ng Kongreso sa pamamagitan ng power of the purse nito. Kabilang dito ang badyet ng mga kagawaran at mga ispesyal na pondo (tulad ng schoolbuilding program fund), na maaaring i-kategorya sa pagitan ng personnel service o PS (mga pasahod, pensiyon, atbp. ng mga empleyado); maintenance, operating and other expenditures o MOOE (tulad ng mga pambayad sa kuryente, gasulina, at iba pang serbisyo sa pang-araw-araw); at ang capital outlay o CO (tulad ng mga gusali't equipment).

Ang automatic appropriations naman ay ang bahaging hindi maaaring galawin ng Kongreso sapagkat otomatiko na itong inilalaan ng batas. Kabilang dito ang internal revenue allotment ng mga local government unit, mga retirement and other personnel benefits, at siyempre, debt service. Maaari pa rin itong ipaghiwa-hiwalay sa pamamagitan ng PS, MOOE at CO. Ang debt service ay nahahati sa dalawa: interest service (o ang ibinabayad sa interes lamang ng ating mga utang) at principal amortization (o ang ibinabayad sa mismong pagkakautang).

Ang unprogrammed appropriations naman ay ang bahagi ng badyet na maaari lamang pagkagastusan kapag ang kita ng pamahalaan (mga buwis, atbp.) ay lumampas sa target. Bagaman kasama ito sa new appropriations, hindi naman ito kasama sa tinatawag na "budget," o ang bahaging maaari nang waldasin ng pamahalaan.

Paano nakukuwenta kung ano ang "badyet?" Para sa 2007, ang kabuuang badyet daw ay P1.126 trilyon. Ito ay ang kabuuan ng lahat ng obligasyon, menos ang unprogrammed appropriations at principal amortization. Nga pala, ang nahuli ay maaari lamang tustusan kung may savings o higit na kita ang pamahalaan.

So nasaan ang tinatawag na pork barrel? Saka ko na ikukuwento sa susunod.