At bakit ko naman gagawin ito? Bakit ko ipapangalandakan sa publiko ang mga ideya ko, samantalang maaari namang itago ko ang mga ito bilang sikreto at, kapag nagka-kapital, ay itayo? Iyon mismo ang problema ko: kapital.

Galing ang mga ideyang ito sa mga biglaang bulso ng isip, sa mga kuwentuhang inuman, sa mga usapang "ano kaya kung…" Malamang, nangyayari rin sa inyo ito, sa sarili lang o kasama ng inyong tropa. Lalo na't kung ka-age group ko kayo ay nag-iisip din kayo ng kung anumang puwedeng magpakapal pa ng pitaka.

Para sa ngayon, magbibigay lang ako ng ilang halimbawa:

Audio Narrowcasting/Sound Landscaping. Napansin naman ninyong ang Chowking, Jollibee at iba pang restawran ay may sariling istasyon ng radyo. Hindi istasyon sa radyo, timang. Yung pinapatugtog lang nila sa mga tindahan nila. Siyempre, mahirap nang magpatugtog ng radyo talaga, tapos, may lulusot na patalastas ng kalabang restawran. Bukod pa roon, bagaman malawak ang saklaw ng radyo ay kaunti lang ang mga pagpipilian, kaya mahirap i-akma ang kung anumang nariyan sa radyo sa brand image na gustong buuin ng establisyimento. At siyempre, mahiram nang ma-habla ng kung sinong artista riyan ng copyright infringement dahil hindi ipinaalam sa kanila (i.e. wala silang royalty) ang pagpapatugtog ng kanilang mga awit.

Mainam siguro para sa mga establisyimento (mapa-restawran man, tindahan o mall, o maging mga opisina, pribado man o sa gobyerno) ang magkaroon ng sariling radyo na naka-narrowcast (ibig sabihin, pinatutugtog lamang sa lugar ng establisyimento). Na ang mga pinatutugtog dito–bukod sa mga patalastas–ay musikang makatutulong sa pagbubuo ng ideyal na ambiance para sa negosyong iyon. Halimbawa, kung ang lugar ay isang tindahan ng damit, at kung nais ng may-ari na relaxing ang tugtugin upang hikayatin ang mamimiling magsukat lang nang magsukat, eh di dapat naka-disenyo ang musika sa ganoong hangarin, hindi panay trans na musika (yung toog-ts-toog-ts na pinatutugtog sa bus).

Ang madali ngunit mahal na pamamaraan upang magawa ito ay ganito: i-disenyo ang sound landscape, mamili lamang ng mga kantang available na at bayaran na lamang ang lisensya sa paggamit ng mga ito. Ngayon, may iniisip akong modelong higit na maganda, at sikreto ko na iyon. Bwahaha! De, i-share ko na rin: kolektibong paglikha't pag-disenyo ng musika (malamang ay mga instrumental) ayon sa brand image o sound lanscape na nais buuin. Mas mura ito, puwede pang i-customize talaga ang musika para sa pangangailangan ng kliyente.

Podcast advertising. Ito siguro, magiging viable kapag higit na naging laganap ang podcasting sa Pilipinas. Hindi lamang ito paglalaan ng espasyo ng podcast para sa mga patalastas, kundi ang pag-disenyo mismo ng podcast para sa advertiser. Isang show, halimbawa, na naka-tutok sa mga benepisyo ng toyo sa katawan, na, siyempre, ni-isponsor ng isang kumpanya ng toyo. (Teka, medyo evil na ideya ito ah…)

Bakit ko naman naisip ito? Ganito kasi iyon: isa sa mga long-term plans ng Tribeless Records ang paglulunsad ng sarili nitong serye ng mga podcast upang i-promote hindi lamang ang musika ng mga artista ng Tribeless kundi pati na rin ang mga panlipunang komentaryo't mga advocacy (political commentary from the youth, ika nga). Ngayon, iniisip kong may isang segment na siyang magiging milking cow ng lahat ng iba pang serye ng podcast (bagaman dapat ay low overhead na ito dahil nariyan na ang recording equipment).

Ano ito, aber? Isang cooking show para sa kabataan, na isponsored ng, siguro, isang tatak ng de-latang tuna, at isang tatak ng mga paminta. Ganito ang eksena: gigising si Bache nang tanghali na (mula sa inuman) at maghahanap ng makakain. Walang mahanap, kundi isang lata ng tuna at ilang bote ng spices. Ang putahe ay pa-iba-iba, ngunit iikot lagi sa mga sangkap na iyon. Sa huli, may mensahe pang ganito: say yes to food trip, but no to drugs. O ha! Hehehe.

Ito na muna siguro, marami pa riyan, ang ilan–tulad ng nabanggit na kanina–ay kikimkimin ko muna. Tulad ng binabalak naming negosyo nina Leo at Oshti na may kinalaman sa mga prutas at mga dahon-dahon (gulay ha, hindi kung anuman iyon). Siyempre, malamang ay matuloy na nitong Pasko ang negosyo namin ni PJ na mga cupcake (umorder kayo, ha? Magpo-post ako ng mga litrato rito ng mga obra ni mahal). At ang Tribeless, bagaman pinipilit naming hindi, ay isang negosyo, at sa Disyembre o Enero na ang unang labas ng aming CD-compilation.